25 sentyabr 2025-ci il tarixində Beynəlxalq Valyuta Fondu (IMF) növbəti “World Economic Outlook (WEO)” hesabatını açıqlayıb. Qlobal iqtisadiyyatın yaxın və orta müddətli perspektivlərinə həsr olunan sənəd həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadi göstəricilərini təhlil edir və qarşıdakı dövr üçün əsas riskləri müəyyənləşdirir.
Qlobal iqtisadi artım proqnozu
IMF-in yeni hesabatında 2025-ci il üzrə qlobal iqtisadi artım proqnozu 3.0%, 2026-cı il üçün isə 3.1% səviyyəsində göstərilir. Bu, apreldə dərc olunmuş əvvəlki proqnozla müqayisədə qismən artım deməkdir. Fondun ekspertləri qeyd edirlər ki, ABŞ və Asiyada güclü daxili tələbat, Avropa iqtisadiyyatında isə tədricən bərpa prosesi artıma dəstək verəcək.
İnkişaf etmiş ölkələrdə vəziyyət
ABŞ iqtisadiyyatı: Yüksək istehlak xərcləri və texnologiya sektorunun artımı nəticəsində 2025-ci ildə 2.4%, 2026-cı ildə isə 2.3% artım proqnozlaşdırılır.
Avrozonada: İqtisadi artım zəif qalmaqdadır – 2025-ci ildə 1.2%, 2026-cı ildə isə 1.4% gözlənilir. Enerji qiymətlərində volatillik və geosiyasi gərginliklər Avropa üçün əsas risk olaraq qalır.
Yaponiya: Struktur islahatlar nəticəsində 2025-ci ildə 1.1% artım proqnozu qorunur.
İnkişaf etməkdə olan bazarlar və yüksələn iqtisadiyyatlar
Çin iqtisadiyyatı 2025-ci ildə 4.7%, 2026-cı ildə isə 4.6% böyüyəcək. Burada əsas stimul daxili istehlak və dövlət dəstəyi proqramları olacaq.
Hindistan isə yüksək templə böyüməsini davam etdirir – 2025-ci ildə 6.4%, 2026-da isə 6.3% artım proqnozlaşdırılır.
MDB ölkələri arasında enerji ixrac edən iqtisadiyyatlarda (o cümlədən Azərbaycan və Qazaxıstan) artım enerji qiymətlərindən və xarici investisiya axınlarından asılı olacaq.
Əsas risklər və qeyri-müəyyənliklər
IMF hesabatında bir sıra qlobal risklərə xüsusi diqqət ayrılıb:
Geosiyasi gərginliklər: Xüsusilə Yaxın Şərq və Şərqi Avropa regionunda münaqişələr bazarları həssas vəziyyətdə saxlayır.
İnflyasiya təzyiqləri: ABŞ və Avropada inflyasiya səviyyəsi hələ də mərkəzi bankların hədəf göstəricilərindən yuxarıdır.
İqlim dəyişiklikləri və təbii fəlakətlərin iqtisadi aktivliyə təsiri.
Maliyyə bazarlarında volatillik: ABŞ Federal Rezervinin faiz qərarları və dolların mövqeyi beynəlxalq kapital axınlarını müəyyənləşdirir.
Azərbaycan üçün mesajlar
Hesabatda qeyd olunur ki, enerji ixracatçısı ölkələr üçün əsas gəlir mənbəyi neft və qaz bazarlarında qiymət volatilliyidir. Azərbaycanın 2025-ci il üzrə iqtisadi artım proqnozu 2%, 2026-cı il üzrə isə 2.5% olaraq saxlanılıb.
Fond hesab edir ki, Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının yüksəkliyi (xarici borcdan 16 dəfə çox olması) makroiqtisadi sabitlik üçün mühüm dayaqdır. Lakin qeyri-neft sektorunda rəqabət qabiliyyətinin artırılması və investisiya mühitinin dərinləşdirilməsi əsas prioritet olaraq qalır.
Nəticə
IMF-in “World Economic Outlook” hesabatı göstərir ki, qlobal iqtisadiyyat mülayim artım trayektoriyasında qalır, lakin risklər çoxşaxəlidir. Azərbaycanın da daxil olduğu enerji ixracatçısı ölkələr üçün maliyyə dayanıqlığı və iqtisadi diversifikasiya prosesləri yaxın illərdə ən önəmli hədəf olacaq.
BBN.az Analitika Şöbəsi