Mastercard Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı (AMB) ilə əməkdaşlıq çərçivəsində “Azərbaycanda rəqəmsallaşmanın növbəti dalğası” adlı araşdırma sənədini dərc edib.
Müfəssəl araşdırmada rəqəmsal ödənişlərin iqtisadi artımın sürətləndirilməsi, şəffaflığın artırılması və maliyyə inklüzivliyinin gücləndirilməsindəki rolu təhlil olunub.
Sənəddə Azərbaycanın son on ildə rəqəmsal iqtisadiyyat sahəsində əldə etdiyi irəliləyişlər nəzərdən keçirilir, transformasiyanın növbəti mərhələsi isə xüsusilə rəqəmsallaşma vasitəsilə kiçik və orta biznesin (KOB) gücləndirilməsi kontekstində təqdim edilir.
Araşdırma çoxqatlı metodologiyaya əsaslanır. Belə ki, 810 KOB və 600 istehlakçının iştirak etdiyi iki ölkəmiqyaslı sorğu, tərəfdaşlarla 18 müsahibə, altı fokus qrupu, gizli müştəri təlimləri və 40 ölkədə 60-dan çox təşəbbüsün qlobal müqayisəli təhlili həyata keçirilib.
Azərbaycanda rəqəmsal ödənişlərin sürətli inkişafı
Mastercard və AMB tərəfindən 2017–2023-cü illəri əhatə edən “Nağdsız Azərbaycan” təşəbbüsü ölkədə rəqəmsal əməliyyatların inkişafına əhəmiyyətli töhfə verib. Həmin dövrdə kart əməliyyatlarının ümumi dəyəri altı dəfə artıb, nağdlaşdırmanın payı isə 87%-dən 43%-ə düşüb.
Qeyd olunur ki, bu dinamika innovativ texnologiyaların tətbiqi, rəqəmsal infrastrukturun genişləndirilməsi və nağdsız ödənişlərin təşviqi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərin nəticəsidir.
AMB-nin “2024–2026-cı illər üçün maliyyə sektorunun inkişaf Strategiyası”na əsasən, pərakəndə ticarətdə nağdsız ödənişlərin payının 40%-dən çox olması, müştəri köçürmələrində rəqəmsal kanalların payının 90%-i üstələməsi və nağdsız kart əməliyyatlarının ümumi kart əməliyyatlarının 70%-dən çoxunu təşkil etməsi hədəflənir.
KOB-lar rəqəmsal transformasiyanın mərkəzində
Araşdırmada KOB-lar Azərbaycanın rəqəmsal iqtisadiyyatının növbəti inkişaf mərhələsinin əsas təkanverici qüvvəsi kimi təqdim edilir. Hazırda təxminən 380 min KOB-un ölkə iqtisadiyyatında əlavə dəyərə 17 milyard manatdan çox töhfə verdiyi bildirilsə də, onların əhəmiyyətli hissəsi hələ də əsasən nağd əməliyyatlara üstünlük verir.
Rəqəmsal ödəniş həllərinin əlçatanlığının artırılması KOB-ların yeni bazarlara çıxış imkanlarını genişləndirə və iqtisadi əlaqələri dərinləşdirə bilər.
Əməkdaşlığın gələcək istiqamətləri
Birgə araşdırmada rəqəmsallaşmanın sürətləndirilməsi üçün bir sıra praktik tövsiyələr də yer alıb:
-
KOB-lar arasında rəqəmsal ödənişlərin qəbulunun genişləndirilməsi
-
Rəqəmsal əməliyyatlar üçün təşviqlərin gücləndirilməsi
-
Maliyyə savadlılığının və rəqəmsal etimadın artırılması
-
Dövlət qurumları, banklar və fintex şirkətləri arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi
Qeyd edək ki, Mastercard və AMB 2017-ci ildən etibarən “Nağdsız Azərbaycan” proqramı çərçivəsində strateji tərəfdaşlıq edir. Birgə araşdırma bu əməkdaşlığın növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilir və dayanıqlı inkişaf hədəflərinə xidmət edir.