ABŞ-da investorlar arasında iqtisadi gələcəklə bağlı narahatlıq artır. Analitiklər və bazar göstəriciləri fond bazarında mümkün risklərin gücləndiyini göstərir. Məşhur investor Warren Buffett isə mövcud vəziyyəti “odla oynamaq” kimi qiymətləndirib.
Araşdırmaya görə, Pew Research Center tərəfindən keçirilən sorğuda amerikalıların 70%-dən çoxu iqtisadiyyat barədə mənfi fikir bildirib. Respondentlərin 38%-i iqtisadi vəziyyətin daha da pisləşəcəyini gözlədiyini qeyd edib.
Buffett indikatoru təhlükə siqnalı verir
Ekspertlərin diqqət yetirdiyi əsas göstəricilərdən biri də “Buffett indikatoru”dur. Bu göstərici ABŞ fond bazarının ümumi dəyərinin ölkənin ÜDM-i ilə müqayisəsini ölçür və bazarın həddindən artıq bahalı olub-olmadığını müəyyən etməyə kömək edir.
1990-cı illərin sonlarında Warren Buffett məhz bu göstəricidən istifadə edərək Dot-com bubble partlayışını əvvəlcədən proqnozlaşdırmışdı.
Buffettin sözlərinə görə:
Göstərici 70–80% civarında olduqda səhmlər ucuz sayılır və investisiya üçün əlverişli olur
Nisbət 200%-ə yaxınlaşdıqda isə bazarda ciddi risk yaranır
Hazırda isə bu göstərici təxminən 220% səviyyəsindədir ki, bu da bazarın həddindən artıq qiymətləndirildiyini göstərən siqnallardan biri hesab olunur.
Digər göstəricilər də risklərə işarə edir
Analitiklərin diqqət yetirdiyi başqa bir göstərici isə S&P 500 üçün hesablanan Shiller CAPE nisbətidir. Bu göstərici son 10 ilin inflyasiyaya uyğunlaşdırılmış qazancını ölçərək uzunmüddətli bazar qiymətləndirməsini göstərir.
Tarixi orta göstərici təxminən 17 olsa da, hazırda bu nisbət 40-a yaxınlaşır. Bu isə tarixdə ikinci ən yüksək səviyyə hesab olunur və potensial bazar düzəlişi riskinin artdığını göstərir.
Bazar çöküşü qaçılmazdırmı?
Bununla belə, ekspertlər qeyd edir ki, heç bir bazar göstəricisi gələcəyi 100% dəqiqliklə proqnozlaşdıra bilməz. Texnologiya sektorunun sürətli inkişafı səbəbindən şirkətlərin dəyərinin artması bu göstəricilərin tarixlə müqayisədə daha yüksək olmasına səbəb ola bilər.
Analitiklərin fikrincə, mümkün bazar enişinin nə vaxt baş verəcəyini demək çətindir. Lakin investorlar riskləri nəzərə alaraq portfellərini qorumaq üçün əvvəlcədən strategiya hazırlamalıdırlar.