Asiya İnkişaf Bankı (ADB) ilə Azərbaycan arasında ölkədə dekarbonizasiyası çətin olan sənaye və dəniz sektorlarında emissiyaların azaldılmasına yönəlmiş texniki yardım proqramına qoşulma imkanları müzakirə olunur.
Hazırda bu texniki yardım proqramı Hindistan, Filippin və Türkmənistanı əhatə edir. Eyni zamanda, Azərbaycan və Özbəkistanla da müvafiq danışıqlar aparılır.
Məlumata görə, təşəbbüs Bankın üzvü olan inkişaf etməkdə olan ölkələrdə karbon tutumu yüksək olan iqtisadi sahələrdə emissiyaların azaldılmasını və Paris sazişinin iqlim məqsədlərinə uyğun ilkin (“pioner”) iqlim layihələri portfelinin formalaşdırılmasını hədəfləyir.
Proqramın ümumi büdcəsi 2,25 milyon ABŞ dolları təşkil edir. Maliyyələşdirmənin ADB-nin Xüsusi Texniki Yardım Fondu (500 min ABŞ dolları), Ağıllı Enerji İnnovasiya Fondu (1 milyon ABŞ dolları) və Texniki Yardım üzrə İspaniya Əməkdaşlıq Fondu (750 min ABŞ dolları) vasitəsilə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Bank bildirir ki, texniki yardım çərçivəsində inkişaf etməkdə olan üzv ölkələrdə (DMCs) emissiyaların azaldılması baxımından yüksək texnoloji və maliyyə maneələri ilə üzləşən sahələr üzrə bilik mübadiləsi və praktik dəstək göstəriləcək. ADB-nin qiymətləndirmələrinə görə, bəzi ölkələrdə bu proses başlasa da, Paris sazişinin hədəflərinə çatmaq üçün transformasiya tempi əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirilməlidir.
Proqram bir neçə ölkədə ilkin layihə hazırlıqlarını, sektorlar üzrə layihə portfellərinin formalaşdırılmasını, inkişaf səviyyəsi fərqli olan ölkələr arasında bilik mübadiləsini və regional əməkdaşlığın gücləndirilməsini nəzərdə tutur. ADB xüsusilə sement və polad sənayesi, gübrə istehsalı və neft-kimya sahələrində bu əməkdaşlığın mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğulayır.
Texniki yardım paketinə sahə və ölkə üzrə qiymətləndirmələrin aparılması, yeni biznes modellərinin hazırlanması, ilkin texniki-iqtisadi əsaslandırmaların tərtibi, seminar və siyasi dialoqların təşkili, institusional potensialın gücləndirilməsi, həmçinin gələcək maliyyələşdirmə üçün pilot layihə və investisiya portfellərinin hazırlanması daxildir.
ADB qeyd edir ki, qlobal CO₂ emissiyalarının təxminən 30 %-i dekarbonizasiyası çətin olan sektorların – ağır sənaye (sement, polad, gübrə, neft-kimya), uzunməsafəli nəqliyyat, o cümlədən aviasiya və dəniz daşımalarının payına düşür. Bu sahələrdə emissiyaların azaldılması karbon neytrallığına nail olmaq üçün əsas şərt olsa da, iqtisadi və texnoloji baxımdan səmərəli və miqyaslana bilən həllərin tapılması hələ də ciddi çağırış olaraq qalır.
Bank vurğulayır ki, mövcud çətinlikləri nəzərə alaraq, üzv ölkələrə perspektivli texnologiyaların qiymətləndirilməsi, tənzimləyici çərçivələrin formalaşdırılması, maliyyə resurslarının səfərbər edilməsi və emissiyaların azaldılmasını sürətləndirə biləcək “pioner layihələr” portfelinin yaradılması üçün təcili texniki dəstək zəruridir.