Qlobal rəqəmsal maliyyə sistemində mərkəzləşdirilməmiş texnologiyaların sərhədsiz strukturu, ABŞ-ın siyasi elitası ilə sanksiyaya məruz qalan ölkələrin maliyyə axınlarını eyni nöqtədə birləşdirib. Aparılan son araşdırmalar kripto dünyasındakı şəffaflıq və geosiyasi risk müzakirələrini yenidən alovlandırıb.
BBN.az xəbər verir ki, Reuters agentliyinin genişmiqyaslı təhqiqatı ABŞ Prezidenti Donald Trampın ailəsi ilə əlaqəli olan “World Liberty Financial” kripto layihəsinin və İranın ən böyük rəqəmsal valyuta birjası “Nobitex”-in eyni qlobal blokçeyn infrastrukturlarından və sənaye şəbəkələrindən asılı olduğunu ortaya çıxarıb. Tərəflər arasında birbaşa əlaqə olmasa da, hər iki strukturun eyni rəqəmsal magistrallardan keçməsi diqqət çəkir.
Blockchain məlumatlarının analizinə əsasən, İranın 11 milyondan çox istifadəçisi olan və ölkə daxili kripto bazarının 70%-nə nəzarət edən “Nobitex” birjası 2023-cü ildən bəri sanksiyalardan yayınaraq milyardlarla dollarlıq əməliyyatları “Tron” və “BNB Chain” şəbəkələri üzərindən həyata keçirib. Eyni zamanda, Trampın milyard dollarlıq “World Liberty Financial” layihəsi də məhz bu ekosistemlərlə, xüsusən də “Tron” şəbəkəsinin qurucusu Castin San (Justin Sun) və “Binance” birjasının qurucusu Çanqpenq Jao (Changpeng Zhao) tərəfindən dəstəklənən proqram təminatı və investisiya şəbəkələri ilə tərəfdaşlıq edir. Ekspertlər qeyd edir ki, “Nobitex” birjasının İran Mərkəzi Bankı və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqəli maliyyə köçürmələrində istifadə edilməsi, Vaşinqtonun kripto siyasətində ciddi ziddiyyət yaradır.
Analitiklər qeyd edirlər ki, Tramp və onun yaxınlarının bu şəbəkələrdən keçən İran mənşəli əməliyyatlardan xəbərdar olmasına dair heç bir sübut yoxdur, çünki mərkəzləşdirilməmiş blokçeyn strukturları təbiəti etibarilə icazəsiz (permissionless) və neytral texnologiyalardır. Bununla belə, ABŞ-ın İrana qarşı sərt sanksiyalar tətbiq etdiyi bir dövrdə, prezidentin biznes maraqlarının eyni rəqəmsal relslərə söykənməsi gələcəkdə kripto sektoruna yönəlik tənzimləmə və nəzarət mexanizmlərinin kəskin şəkildə sərtləşdirilməsinə gətirib çıxara bilər.