“Fitch Ratings” beynəlxalq reytinq agentliyi “AFB Bank” ASC-nin uzunmüddətli defolt reytinqini (IDR) “B” səviyyəsində “Sabit” proqnozla təsdiqləyib.
BBN.az xəbər verir ki, agentlik bankın dayanıqlılıq reytinqini (VR) “b”, dövlət dəstəyi reytinqini (GSR) isə “dəstək yoxdur” səviyyəsində saxlayıb.
“Fitch”in qiymətləndirməsinə əsasən, “AFB Bank”ın reytinqi onun daxili kredit profilinə əsaslanır. Bankın reytinqinə daxili bazarda məhdud mövqeyi, sürətli balans artımının kapital və gəlirliliyə yaratdığı təzyiq, biznesdə yüksək konsentrasiya, zəif olsa da yaxşılaşan kredit keyfiyyəti və məqbul likvidlik ehtiyatları təsir göstərir.
2026-cı ilin ilk yarısının sonunda bank Azərbaycanın bank sektorunun aktivləri və depozitlərinin təxminən 1%-nə sahib olub.
Kredit portfeli 35% böyüyüb
Bankın kredit portfelində pərakəndə kreditlərin payı 39%, korporativ kreditlərin payı 39%, KOB kreditlərinin payı isə 22% təşkil edib. Pərakəndə portfel əsasən ipoteka və təminatsız nağd kreditlərdən formalaşıb.
“Fitch” bankın korporativ biznesinin məhdud sayda şirkətlər qrupunda cəmləşdiyini və bunun yüksək biznes konsentrasiyası yaratdığını bildirib.
Agentlik həmçinin bankın kreditləşmə standartlarını zəif qiymətləndirib. Buna əsas səbəb ayrı-ayrı iri borcalanlar üzrə yüksək kredit konsentrasiyasının qalmasıdır. 2026-cı ilin ilk yarısının sonunda 25 ən böyük borcalanın payına ümumi kredit portfelinin 39%-i düşüb. Bu kreditlərin 48%-i nağd təminatla təmin olunub.
Bankın kredit portfeli 2026-cı ilin ilk yarısında illik müqayisədə 35% artıb. Bu göstərici 2025-ci ildə 58%, 2024-cü ildə isə 2% olub. “Fitch” artımın bankın genişlənmə strategiyası çərçivəsində əsasən pərakəndə və KOB kreditləşməsi hesabına baş verdiyini qeyd edib.
Problemli kreditlər azalıb
“AFB Bank”da problemli kreditlərin payı 2024-cü ilin sonunda 14,4% olduğu halda, 2025-ci ilin sonunda 7,3%-ə enib. Agentlik azalmanı əvvəlki illərdən qalan kreditlər üzrə geri ödənişlər, kreditlərin qismən balansdan silinməsi və portfelin sürətli genişlənməsi ilə əlaqələndirib.
II mərhələ kreditlərinin payı 2025-ci ilin sonunda 2%-dən aşağı olub. III mərhələ kreditləri üzrə xüsusi ehtiyatlarla təminat səviyyəsi isə 66% təşkil edib.
“Fitch” problemli kreditlərin payının 2026-cı ildə təxminən 4%-ə düşəcəyini və 2027-ci ildə də bu səviyyədə qalacağını proqnozlaşdırır. Bununla belə, agentlik sürətlə böyüyən kredit portfelindəki yeni kreditlərin ödəmə müddəti irəlilədikcə aktivlərin keyfiyyətinə təzyiq yarada biləcəyini vurğulayıb.
Gəlirlilik təzyiq altında qalır
“AFB Bank”ın əməliyyat mənfəətinin risklə ölçülmüş aktivlərə nisbəti 2024-cü ildəki 2,9%-dən 2025-ci ildə 0,9%-ə düşüb. Buna bankın genişlənməsi ilə bağlı əməliyyat xərclərinin artması və gəlirlərin həmin xərcləri tam kompensasiya edə bilməməsi səbəb olub.
Nəticədə xərc/gəlir nisbəti 70%-dən 98%-ə yüksəlib. Bankın xalis mənfəəti isə əvvəlki illərdən qalan problemli kreditlər üzrə geri qaytarılan vəsaitlərə görə ehtiyatların azad edilməsi ilə dəstəklənib.
“Fitch” yüksək əməliyyat xərcləri səbəbindən bankın gəlirliliyinin 2026-cı ildə də təzyiq altında qalacağını gözləyir. Agentlik biznesin miqyasının böyüməsindən əldə olunacaq müsbət təsirlərin zamanla özünü göstərəcəyini və bankın 2026-cı ili mülayim xalis mənfəətlə başa vuracağını proqnozlaşdırır.
Kapital göstəriciləri zəifləyib
“AFB Bank”ın “Fitch” üzrə əsas kapital əmsalı (FCC) 2024-cü ilin sonundakı 36%-dən 2025-ci ilin sonunda 23,3%-ə düşüb. Agentlik bunu risklə ölçülmüş aktivlərin sürətli artımı və müntəzəm dividend ödənişləri ilə izah edib. Buna baxmayaraq, 23,3%-lik göstərici hələ də yüksək hesab olunur.
Bankın I dərəcəli kapital adekvatlığı əmsalı da 2025-ci ilin sonunda 21,9%-dən 2026-cı ilin ilk yarısının sonunda 16%-ə enib.
“Fitch” kredit portfelinin genişlənməsinin kapital ehtiyatlarına təzyiqi davam etdirəcəyini düşünür. Proqnoza görə, FCC əmsalı 2027-ci ilin sonuna 13,5-14%-ə qədər azala bilər. Buna baxmayaraq, bu səviyyə də məqbul hesab edilir.
Depozitlər 56% artıb
2026-cı ilin ilk yarısının sonunda müştəri depozitləri bankın ümumi öhdəliklərinin 76%-ni təşkil edib. Topdansatış maliyyələşməsinin payı isə 14% olub. Bu vəsaitlər əsasən dövlət inkişaf institutlarından cəlb edilmiş aşağı faizli və uzunmüddətli maliyyələşmədən ibarətdir.
Bankın depozitləri 2025-ci ildə 72%, 2026-cı ilin ilk yarısında isə daha 56% artıb. “Fitch” bu artımın bank sektorundakı orta göstəricini üstələdiyini və bankın genişlənmə strategiyasını əks etdirdiyini bildirib.
Hesabat dövrünün sonunda bankın likvidlik ehtiyatı müştəri depozitlərinin təxminən 25%-ni qarşılayıb və bu göstərici agentlik tərəfindən məqbul qiymətləndirilib.
Reytinqə hansı amillər təsir edə bilər?
“Fitch”in fikrincə, bankın kapitallaşmasının əhəmiyyətli dərəcədə zəifləməsi reytinqin aşağı salınmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə zərərli fəaliyyət və ya kredit portfelinin sürətli artımı nəticəsində FCC əmsalının davamlı olaraq 13%-dən aşağı düşməsi mənfi reytinq qərarı ilə nəticələnə bilər.
Likvidliyin əhəmiyyətli dərəcədə zəifləməsi, xüsusilə də iri həcmdə depozit axını da bankın kredit profilinə mənfi təsir göstərə biləcək amillər sırasındadır.
Agentlik bankın reytinqinin yüksəldilməsi imkanlarını isə hazırda məhdud qiymətləndirir. Bunun üçün “AFB Bank”ın bazardakı mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirməsi, biznes modelini daha şaxələndirib sabitləşdirməsi və risklərin idarə edilməsi sistemini ciddi şəkildə təkmilləşdirməsi tələb olunur.