OPEC+ hasilatı artırır, lakin bazarda neft yoxdur: 15%-lik nəhəng boşluq necə dolacaq?
Qlobal enerji bazarları tarixin ən böyük tədarük böhranı ilə üz-üzədir. ABŞ və İsrailin İranla müharibəsi nəticəsində dünya neft tədarükünün 15%-i (təxminən 12-15 milyon barel) iflic vəziyyətinə düşüb. “Kağız üzərində” artım nə deməkdir? OPEC+ nazirlərinin bazar günü keçirilən iclasında may ayı üçün hasilat kvotalarının artırılması barədə qərar qəbul edilib. Lakin ekspertlər bu artımı “akademik” və ya “kağız üzərində” adlandırırlar. Səbəb isə sadədir: Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Küveyt və İraq kimi nəhəng istehsalçıların neft ixrac etdiyi Hormuz boğazı fevralın sonundan bəri bağlıdır. Hasilat artsa da, nefti dünya bazarına çıxarmaq fiziki olaraq qeyri-mümkündür. Qiymətlər 150 dollara doğru qaçır? Maliyyə nəhəngi JPMorgan xəbərdarlıq edir ki, əgər “Hormuz düyünü” may ayının ortalarına qədər açılmasa, neftin qiyməti bütün zamanların rekordunu qıraraq unsiya başına 150 dolları keçə bilər. Hazırda qiymətlər 120 dollar ətrafında rəqs edir.
Alternativ yoxdur! Vəziyyəti ağırlaşdıran digər amil isə bazarda “ehtiyat gücün” (swing producer) olmamasıdır:
Rusiya: Sanksiyalar və Ukrayna ilə davam edən müharibə səbəbindən hasilatı artıra bilmir.
ABŞ: Şist nefti hasilatı maksimum həddədir, lakin qlobal boşluğu doldurmağa yetmir.
OPEC+-ın bu addımı əslində bazarlara verilən bir siqnaldır: “Yollar açılan kimi biz bazarı neftlə təmin etməyə hazırıq”. Lakin o günə qədər dünya iqtisadiyyatı yüksək enerji xərcləri ilə mübarizə aparmalı olacaq.