Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) sistem əhəmiyyətli bankların müəyyənləşdirilməsi mexanizmini yeniləyib.
BBN.az xəbər verir ki, AMB İdarə Heyəti “Bankın sistem əhəmiyyətli bank kimi qiymətləndirilməsi Meyarları”na dəyişikliklər edib. Qərarı AMB sədri Taleh Kazımov imzalayıb.
Yeni qaydalara əsasən, bankların sistem əhəmiyyətliliyinin qiymətləndirilməsi zamanı yalnız onların aktivlərinin həcmi deyil, ödəniş sistemindəki rolu da nəzərə alınacaq.
Belə ki, qiymətləndirmə meyarlarına Real Vaxt Rejimində Hesablaşmalar Sistemi (AZIPS) üzərindən həyata keçirilən müştəri köçürmələrinin sayı və ümumi məbləği, həmçinin banklararası ödəniş əməliyyatlarının sayı və ümumi məbləği daxil edilib.
AMB-də yerləşdirilən aktivlər hesablamadan çıxarılıb
Dəyişikliklərə əsasən, kommersiya banklarının Azərbaycan Mərkəzi Bankında yerləşdirdiyi aktivlər sistem əhəmiyyətliliyin qiymətləndirilməsi zamanı nəzərə alınmayacaq.
Bu yanaşma bankın sistem üçün əhəmiyyətinin yalnız balansının ölçüsü ilə deyil, maliyyə və ödəniş sistemində yaratdığı əlaqələrlə qiymətləndirilməsinə imkan verəcək.
AZIPS üzrə əməliyyatlar yeni meyara çevrilib
Yeni mexanizmdə AZIPS üzərindən aparılan əməliyyatlara xüsusi yer verilib.
Bundan sonra bankların sistem əhəmiyyətliliyi müəyyənləşdirilərkən:
- müştəri köçürmələrinin sayı;
- müştəri köçürmələrinin ümumi məbləği;
- banklararası ödəniş əməliyyatlarının sayı;
- banklararası ödəniş əməliyyatlarının ümumi məbləği
nəzərə alınacaq.
Bu dəyişiklik bankın maliyyə sistemində gündəlik ödənişlərin həyata keçirilməsində oynadığı rolu daha ətraflı qiymətləndirməyə imkan verəcək.
Sistem əhəmiyyətli bankların siyahısı sentyabradək təsdiqlənəcək
Yeni qaydada sistem əhəmiyyətli bankların siyahısının təsdiqlənmə müddəti də dəyişdirilib.
Əvvəllər siyahı mart ayında təsdiqlənirdisə, bundan sonra sistem əhəmiyyətli bankların siyahısı hər il sentyabrın 1-dək AMB İdarə Heyətinin qərarı ilə təsdiqlənəcək.
Hazırda 5 bank sistem əhəmiyyətlidir
AMB-nin məlumatına görə, 2026-cı il üzrə sistem əhəmiyyətli banklar aşağıdakılardır:
- Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB)
- Kapital Bank
- PAŞA Bank
- Bank Respublika
- Unibank.
Sistem əhəmiyyətli banklara digər banklardan fərqli prudensial tələblər tətbiq olunur. Bu banklar üçün əlavə kapital tələbləri, o cümlədən məcmu və birinci dərəcəli kapitalın adekvatlığı üzrə əlavə tələblər və fərqli leverec əmsalı müəyyən edilir.
Yeni status üçün keçid müddəti nəzərdə tutulur
Dəyişikliklər sistem əhəmiyyətli bank kapital buferinə keçidlə bağlı qaydaları da müəyyənləşdirir.
Əgər bank yeni hesablamalar nəticəsində ilk dəfə sistem əhəmiyyətli banklar siyahısına daxil edilərsə və ya daha yüksək sistem əhəmiyyətlilik qrupuna keçirilərsə, yeni kapital tələbi siyahının təsdiq edildiyi ildən sonrakı il yanvarın 1-dən qüvvəyə minəcək.
Bankın sistem əhəmiyyətli statusunu itirməsi və ya daha aşağı qrupa keçirilməsi isə ardıcıl iki il üzrə aparılan hesablamalarla təsdiqlənməlidir.
Bu halda azaldılmış kapital buferi tələbi siyahının təsdiq edilməsindən dərhal sonra tətbiq olunacaq.
Bankın sistemdəki real rolu daha çox nəzərə alınacaq
AMB-nin yeni yanaşması sistem əhəmiyyətli bank anlayışının yalnız bankın böyüklüyü ilə müəyyən edilməsindən uzaqlaşır.
Bankın aktivləri ilə yanaşı, onun nə qədər müştəriyə xidmət göstərməsi, digər maliyyə institutları ilə əlaqələri və ödəniş sistemindəki rolu da nəzərə alınacaq.
Beləliklə, AZIPS-də böyük həcmdə və çoxsaylı müştəri və banklararası ödənişlər həyata keçirən bankların maliyyə sistemindəki çəkisi qiymətləndirmədə daha aydın əks olunacaq.
Yeni meyarların tətbiqi ilə qarşıdakı illərdə sistem əhəmiyyətli bankların müəyyənləşdirilməsində bankın yalnız “nə qədər böyük olduğu” deyil, maliyyə sisteminin gündəlik fəaliyyətində “nə qədər mühüm rol oynadığı” da əsas göstəricilərdən birinə çevriləcək.