Süni intellektin maliyyə bazarlarında geniş tətbiqi gələcəkdə mərkəzi bankların pul siyasətini həyata keçirmə və bazarlarla kommunikasiya üsullarını ciddi şəkildə dəyişə bilər.
ABŞ-ın Cekson-Houl şəhərində keçirilən illik iqtisadi simpoziumda Prinston Universitetinin iqtisadçısı Markus Brunnermeier süni intellektin maliyyə sistemində geniş yayılmasının mümkün nəticələri ilə bağlı bir sıra riskli ssenarilər təqdim edib.
Onun fikrincə, süni intellektlə idarə olunan ticarət sistemləri məlumatları insanlardan daha sürətli emal etdikcə mərkəzi bankların gələcək qərarlarını yüksək dəqiqliklə proqnozlaşdıra bilər. Bu isə AI agentlərinə tənzimləyici qurumların addımlarından əvvəl mövqe tutmaq və həmin qərarlardan mənfəət əldə etmək imkanı yarada bilər.
Belə sistemlərin geniş miqyasda istifadəsi maliyyə bazarlarının davranışını dəyişdirə, qiymət siqnallarının etibarlılığını azalda və bazarlarda qeyri-sabitliyi artıra bilər. Brunnermeier hesab edir ki, bu şəraitdə tənzimləmə daha sadə və dayanıqlı prinsiplər üzərində qurulmalıdır.
Mərkəzi bankların şəffaflığı problemə çevrilə bilər
Ən diqqətçəkən məqamlardan biri mərkəzi bankların kommunikasiya siyasəti ilə bağlıdır. Son onilliklər ərzində mərkəzi banklar qərarlarını bazarlara daha aydın çatdırmağa və şəffaflığı artırmağa çalışıblar.
Lakin süni intellekt sistemləri bu məlumatları çox sürətli şəkildə təhlil edib üstünlük əldə edərsə, həddindən artıq proqnozlaşdırıla bilən kommunikasiya mərkəzi bankların əleyhinə işləyə bilər. Bu halda tənzimləyicilər bazarın onların addımlarını əvvəlcədən tam hesablaya bilməməsi üçün daha az proqnozlaşdırılan kommunikasiya strategiyalarına müraciət edə bilərlər.
Hətta gələcəkdə mərkəzi bankların insanlar və süni intellekt sistemləri üçün fərqli kommunikasiya kanallarından istifadə etməsi kimi ssenarilər də nəzərdən keçirilir.
Maliyyə bazarlarında yeni güc balansı
Digər risk ən qabaqcıl süni intellekt texnologiyalarına çıxışı olan bazar iştirakçıları ilə digər investorlar arasında fərqin böyüməsidir. Güclü AI sistemlərinin üstünlüyü maliyyə bazarlarında informasiya və texnologiya baxımından yeni qeyri-bərabərlik yarada, eyni zamanda institutlara olan etimada mənfi təsir göstərə bilər.
Boston Federal Ehtiyat Bankının prezidenti Susan Collins isə süni intellekt və maliyyə innovasiyalarının böyük imkanlar yaratdığını, lakin qanunsuz fəaliyyətlərin artması kimi risklərin də diqqətdə saxlanılmalı olduğunu bildirib.
Bununla yanaşı, mərkəzi bankların hazırda əsas diqqəti daha yaxın perspektivdə ortaya çıxa biləcək nəticələrə yönəlib. Buraya süni intellektin əmək bazarına, məhsuldarlığa, inflyasiyaya və bütövlükdə pul siyasətinə təsiri daxildir.
FED sədri Kevin Warsh da süni intellekti iqtisadiyyat üçün potensial yeni istehsal amili kimi qiymətləndirərək texnologiyanın məhsuldarlığı davamlı şəkildə artırıb-artırmayacağını və bunun məşğulluğa necə təsir göstərəcəyini əsas məsələlər sırasında qeyd edib.
Beləliklə, süni intellekt mərkəzi banklara risklərin idarə edilməsi və maliyyə nəzarətinin gücləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaratsa da, onun maliyyə bazarlarında sürətlə yayılması pul siyasətinin həyata keçirilməsi və mərkəzi bankların bazarlarla münasibətləri üçün tamamilə yeni çağırışlar formalaşdıra bilər.