ABŞ-nin Rusiya ilə ticarət əlaqələri olan ölkələrə qarşı ikinci dərəcəli tariflər tətbiq edəcəyi ilə bağlı təhdidləri beynəlxalq ticarətdə yeni qeyri-müəyyənliklər yarada və qlobal danışıqları çətinləşdirə bilər.
BBN.az bu barədə beynəlxalq reytinq agentliyi “S&P Global Ratings”-ə istinadən xəbər verir.
Analitiklərin qiymətləndirməsinə görə, kredit riskləri baxımından bu addımların birbaşa təsiri əsasən idarəolunan olacaq. Lakin Rusiya ilə, xüsusilə enerji sahəsində sıx əməkdaşlıq edən ölkələr daha böyük təzyiqlə üzləşə bilər.
“Bazarlarda ABŞ və Yaponiya, eləcə də ABŞ ilə Aİ arasında müsbət ticarət ab-havası olsa da, tarif təhdidləri qlobal səviyyədə əlavə qeyri-müəyyənlik yarada və Çinlə, Hindistanla aparılan danışıqlara mənfi təsir göstərə bilər”, – deyə hesabatda qeyd olunur.
Ən həssas ölkələr kimlərdir?
Rusiya ilə ticarətdə əsas tərəfdaşlar — Çin, Hindistan və Türkiyə — ikinci dərəcəli tariflərin hədəfində olan ölkələr arasında ön sıradadır. Bununla yanaşı, Mərkəzi Asiya ölkələrinin iqtisadiyyatları ÜDM-lə müqayisədə Rusiya idxalından daha yüksək asılılığa malikdir.
Aİ daxilində isə Rusiya qazına tələbat azalsa da, Macarıstan və Fransa hələ də bu resursun əsas istehlakçıları olaraq qalır.
S&P bildirir ki, ABŞ bu tarifləri tam tətbiq etməyə bilər, çünki bu, Amerikanın öz şirkət və istehlakçılarına da mənfi təsir edə bilər.
Vaşinqtonun ticarət addımları və Trampın ultimatumları
ABŞ artıq bəzi addımlar atmağa başlayıb. 1 avqustdan Hindistandan idxala 25 %-lik tarif qüvvəyə minib. Eyni zamanda, Rusiya ilə ticarətə görə əlavə cəza tədbirləri planlaşdırılır.
Senatda Rusiyadan enerji və ya uran idxal edən ölkələrə qarşı 500 %-ə qədər tariflərin tətbiqi təklif olunsa da, bu təşəbbüs hələlik təxirə salınıb.
ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın administrasiyası isə Rusiyaya Ukraynada atəşkəs üçün avqustun 8-nə qədər 10 günlük ultimatum verib. Bu kontekstdə ABŞ-nin sərt tarif siyasəti Rusiya ilə əməkdaşlıq edən ölkələri hədəfə ala bilər.
Enerji bazarı risk altındadır
S&P xəbərdarlıq edir ki, tarif siyasətindəki sərtləşmələr xüsusilə enerji sektoruna mənfi təsir göstərə bilər. 2024-cü ilin ilk 5 ayında Rusiya neftinin əsas alıcıları Çin, Hindistan, Türkiyə, Qazaxıstan və Braziliya olub. Bu sıraya artıq Ermənistan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Gürcüstan və Azərbaycan da qoşulub.
Eyni zamanda, ABŞ və digər məhdud ticarət tərəfdaşlarına güvənən ölkələr üçün kredit riski daha yüksək ola bilər. Lakin Çin və Hindistan üçün ABŞ-yə ixrac ÜDM-in 4 %-dən, Türkiyə və Mərkəzi Asiya ölkələri üçün isə 1 %-dən az təşkil edir.
Neft qiymətləri və potensial dalğalanmalar
Əgər Rusiya neftinin idxalçısı olan ölkələr ikinci dərəcəli tariflərdən yayınmaq üçün bu idxalı azaltsalar, bu, bazarda qısamüddətli təchizat çatışmazlığına və qiymət artımına səbəb ola bilər.
Rusiya iyun ayında gündəlik 9 milyon barel neft hasil edib ki, bu da qlobal istehsalın 8,5 %-ni təşkil edir. Əsas alıcılar olan Çin, Hindistan və Türkiyə alışları azaltsa, bu, bazarda volatilliyə səbəb ola bilər. Buna baxmayaraq, bu risk “OPEC+” ölkələrinin 4 milyon bareldən çox ehtiyat gücü ilə bir qədər tarazlaşdırıla bilər.
İkinci dərəcəli tariflər: təzyiq aləti və cavab tədbirlər
S&P-nin fikrincə, ABŞ bu tarifləri ticarət danışıqlarında, xüsusilə kənd təsərrüfatı kimi sektorlarda təzyiq vasitəsi kimi istifadə edə bilər. Tariflərin nə qədər davam edəcəyi isə hələlik qeyri-müəyyəndir.
Əgər “Brent” markalı neftin qiyməti 80 dolları keçərsə, ABŞ daxilində benzin qiymətləri də yüksələcək ki, bu da siyasi və sosial narazılıqlara səbəb ola bilər.
Təzyiqlərə qarşı Rusiya artıq cavab tədbirləri göstərib: iyulun 23-də Qara dəniz limanları vasitəsilə Qazaxıstan neftinin yüklənməsi müvəqqəti dayandırılıb. Bu, Aİ-nin yeni sanksiyalarına cavab olaraq qiymətləndirilir.
