BBN.az, 16 oktyabr – Beynəlxalq Valyuta Fondu (IMF) 2025-ci il üçün qlobal iqtisadi artım proqnozunu 3,2 faiz səviyyəsinə qaldırıb. Bu, son aylarda tarif siyasətlərinin gözləniləndən daha yumşaq keçməsi, tədarük zəncirlərinin çevik şəkildə yenidən qurulması, texnologiyaya yönəlmiş iri investisiyalar və qlobal maliyyə şərtlərinin sabitliyi fonunda baş verir. Qurumun yaydığı yeni “World Economic Outlook” hesabatında qeyd olunur ki, gözlənilən ticarət sarsıntılarının bir çoxu reallaşmayıb və bununla da əvvəlki proqnozlara nisbətən daha nikbin mənzərə formalaşıb.
Bununla belə, IMF xəbərdarlıq edir ki, ABŞ və Çin arasında ticarət müharibəsinin yenidən alovlanması qlobal iqtisadi artımı əhəmiyyətli dərəcədə ləngidə bilər. Keçmiş prezident Donald Trump ötən həftə Çin məhsullarına qarşı 100 faizlik tarif tətbiq edəcəyini açıqlayıb. Bu addım Pekinin nadir torpaq elementlərinin ixracına dair sərtləşdirilmiş nəzarət qərarına cavab olaraq səsləndirilib. Hazırda Çindən idxal olunan mallara tətbiq olunan tariflərin orta səviyyəsi 55 faizdir. ABŞ Xəzinədarlıq katibi Skott Bessent bildirib ki, ticarət gərginliyinin qarşısını almaq üçün diplomatik danışıqlar davam edir.
IMF-in alternativ risk ssenarilərinə görə, əgər tariflər hazırkı səviyyədən 30 faiz bəndi artarsa və bu artım digər əsas ticarət tərəfdaşlarına da (məsələn, Yaponiya və Avrozonaya) şamil edilərsə, qlobal iqtisadi artım 2026-cı ildə 0,3 faiz bəndi, 2027-ci ildə isə 1,8 faiz bəndinədək azala bilər. Bu ssenaridə artan inflyasiya gözləntiləri, faiz dərəcələrinin yüksəlməsi və ABŞ aktivlərinə tələbatın zəifləməsi də iqtisadiyyata əlavə mənfi təsir göstərəcək.
ABŞ iqtisadiyyatı isə IMF-in əsas ssenarisində sabit görünür. 2025-ci ildə ABŞ-da ÜDM artımı 2 faiz, 2026-cı ildə isə 2,1 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırılır. Respublikaçıların vergi islahatı paketi, maliyyə şərtlərinin yumşalması və süni intellekt sahəsinə axan böyük həcmli sərmayələr bu artımı dəstəkləyən əsas amillər kimi göstərilir.
Avrozonada iqtisadi artım proqnozu 1,2 faizə yüksəldilib. Almaniyada fiskal xərclərin artması və İspaniyada daxili tələbatın yüksəkliyi bu dəyişiklikdə əsas rol oynayıb. Yaponiya iqtisadiyyatı da gözləniləndən daha yaxşı nəticə göstərib. ABŞ tariflərinə qarşı öncədən idxalın artırılması və güclənən daxili istehlak nəticəsində bu ölkə üzrə proqnoz 0,7 faizdən 1,1 faizə yüksəldilib.
Çin üzrə artım proqnozu dəyişməz qalaraq 2025-ci il üçün 4,8 faiz, 2026-cı il üçün isə 4,2 faiz səviyyəsində saxlanılıb. Lakin IMF xəbərdarlıq edir ki, Çində daşınmaz əmlak sektoru hələ də qeyri-sabitdir və bu, ümumi iqtisadiyyatı “borc-deflyasiya tələsi”nə yaxınlaşdırır. Kredit tələbatının zəif qalması və davam edən investisiya durğunluğu ölkənin maliyyə sabitliyi üçün risk yaradır.
Qlobal inflyasiya proqnozu 2025-ci il üçün 4,2 faiz, 2026-cı il üçün isə 3,7 faiz olaraq dəyişməz qalıb. Lakin ölkələr arasında inflyasiya səviyyəsində parçalanma müşahidə olunur. ABŞ-da şirkətlər artan tarif xərclərini istehlakçılara ötürməyə başladığı üçün qiymət artımları gözlənilir. Əksinə, Çin, Hindistan və Tailand kimi Asiya ölkələrində inflyasiya proqnozları zəifləyib – bu isə əsasən zəif daxili tələbat və yavaşlayan iqtisadi artımla izah olunur.
IMF-in yekun qiymətləndirməsində vurğulanır ki, qlobal iqtisadiyyat 2025-ci ilə nisbətən mülayim bərpa ilə daxil olub, lakin yüksək geosiyasi gərginlik, ticarət riskləri və struktur zəifliklər sabit artımın qarşısında əsas maneələr olaraq qalır.
