Yaxın Şərqdə hərbi gərginliyin enerji infrastrukturuna sıçraması qlobal bazarları alt-üst edib. İsrailin İranın nəhəng “Cənub Pars” qaz yatağına zərbələr endirməsi və Tehranın buna cavab olaraq bölgədəki digər neft-qaz obyektlərini hədəf alacağı barədə xəbərdarlığı qiymətləri rekord həddə çatdırıb.
Bazarda son rəqəmlər:
- Brent nefti: 6% bahalaşaraq 110 dollar həddini keçib.
- WTI nefti: Sıçrayışla 100 dollara yaxınlaşıb (hazırda 99.41 dollar).
- Təbii qaz: Avropada qazın qiyməti bir gündə 7.5% artıb.
Niyə bu vəziyyət “BÖHRAN” adlandırılır?
Analitiklər xəbərdarlıq edir ki, neftin 100 dolları aşması sadəcə yanacaq bahalaşması deyil, zəncirvari bir iqtisadi fəlakətin başlanğıcıdır:
İnflyasiya Bombası: Daşıma və istehsal xərcləri kəskin artdığı üçün qida məhsullarından texnologiyaya qədər hər şey bahalaşır.
500 Milyardlıq Şok: “Fitch Ratings” və digər qurumlar qiymətlərin bu səviyyədə qalmasının dünya iqtisadiyyatına 500 milyard dollar zərər vuracağını proqnozlaşdırır.
Tədarük İflici: Dünyanın neft ehtiyacının 20%-nin keçdiyi Hürmüz boğazının faktiki bağlanma riski qlobal tədarük zəncirini qırıb.
Resessiya Təhlükəsi: Yüksək enerji xərcləri istehlakçıların cibini boşaldır, bu isə iqtisadi artımın dayanmasına (tənəzzülə) yol açır.
Əgər gərginlik azalmasa, neftin bir barelinin 120-130 dollara qədər yüksələcəyi istisna edilmir. Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA) bunun tarixin ən böyük tədarük kəsiri ola biləcəyini bəyan edib.
