BBN.az | 29 sentyabr 2025
Dünya iqtisadiyyatında borclanma səviyyəsi tarixi maksimuma çatıb. Beynəlxalq Maliyyə İnstitutu (IIF) tərəfindən yayımlanan son rüblük hesabatda bildirilir ki, 2025-ci ilin ikinci rübünün sonuna olan vəziyyətə əsasən, qlobal borc həcmi 337.7 trilyon ABŞ dollarına yüksəlib. Bu, əvvəlki dövrlərlə müqayisədə əhəmiyyətli artım olmaqla, maliyyə bazarlarında və iqtisadi qərarvericilər arasında ciddi müzakirələrə səbəb olub.
Hesabata görə, yalnız 2025-ci ilin ilk altı ayında dünya üzrə borc səviyyəsi 21 trilyon dollar artıb. İqtisadçılar bu tendensiyanı qlobal miqyasda yumşaq monetar siyasətin davam etməsi, ABŞ dollarının nisbətən zəifləməsi və mərkəzi bankların daha liberallaşmış pul siyasəti ilə izah edirlər. Xüsusilə ABŞ, Çin və Yaponiya kimi iri iqtisadiyyatlarda hökumət və korporativ borcun sürətli artımı bu mənzərədə əsas rol oynayıb.
Beynəlxalq mütəxəssislər belə bir artımın həm qısamüddətli, həm də uzunmüddətli dövrdə risklər daşıdığını qeyd edirlər. Faiz dərəcələrinin gələcəkdə yüksələcəyi təqdirdə, bir çox ölkənin borc xidmətinə dair xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə artacaq və bu, fiskal balanslarda əlavə təzyiqlərə yol aça bilər. İnkişaf etməkdə olan ölkələr üçün isə bu risk daha kəskindir – çünki onların valyuta ehtiyatları və maliyyə bazarlarına çıxış imkanları məhduddur.
Azərbaycanın isə qlobal borc kontekstində mövqeyi nisbətən sabit olaraq qiymətləndirilir. Son illər ərzində ölkənin dövlət borcu idarəolunan səviyyədə saxlanılıb və beynəlxalq reytinq agentlikləri tərəfindən Azərbaycanın fiskal dayanıqlığı müsbət qiymətləndirilib. 2025-ci ilin birinci yarısında ölkədə iqtisadi artım əsasən qeyri-neft sektorunun hesabına baş verib, bu isə fiskal və borc yükünün daha sağlam şəkildə idarə olunmasına şərait yaradıb.
Hazırkı şəraitdə iqtisadçılar Azərbaycanın mövcud fiskal ehtiyatlarının və tədiyə balansının stabil qalmasının əhəmiyyətini vurğulayırlar. Eyni zamanda, dövlət və özəl sektorun borc dayanıqlığının daha da gücləndirilməsi, daxili maliyyə bazarlarının dərinləşdirilməsi və kapital bazarlarının inkişafı prioritet istiqamətlər kimi önə çıxır.
Beynəlxalq borclanma səviyyəsində bu cür sürətli artım, dünyanın iqtisadi gələcəyi üçün xəbərdarlıq siqnalı rolunu oynayır. Azərbaycan isə bu prosesdə həm ehtiyatlı siyasətini qorumağa, həm də qlobal tendensiyalara uyğun adaptasiya olunmağa davam etməlidir.
