2025-ci il qlobal bazarlar üçün gərginlik, geosiyasi risklər və süni intellekt ətrafında formalaşan narahatlıqlarla yadda qalsa da, il ərzində ən güclü performans göstərən aktivlər qızıl, gümüş və müdafiə sənayesi səhmləri olub.
BBN.az xəbər verir ki, reuters-in təhlilinə görə, digər ənənəvi “təhlükəsiz liman” sayılan investisiya alətləri isə investor portfellərində zəif nəticə göstərib.
Qiymətli metallar 2025-ci ilin açıq qalibləri olub. Gümüş və platin ilin əvvəlindən bəri iki dəfədən çox bahalaşıb, qızıl isə 60%-dən artıq yüksələrək 1979-cu il neft böhranından bəri ən güclü illik artımını qeydə alıb. Bu göstəricilər qlobal səhm indekslərindəki təxminən 20%-lik artımı xeyli üstələyib. Analitiklər metal qiymətlərindəki yüksəlişi mərkəzi bankların güclü tələbi və texnoloji infrastrukturda artan istifadə ilə əlaqələndirirlər.
Bununla yanaşı, geniş əmtəə indeksləri 2025-ci ildə zəif performans göstərib. Neft bazarında təklifin artması fonunda xam neft qiymətləri il ərzində təxminən 20% ucuzlaşıb. Yaxın Şərqdə gərginliyin artması və qiymətlərin 100 dollar səviyyəsinə yüksələ biləcəyi qorxulara baxmayaraq, bu ssenari reallaşmayıb.
Geosiyasi risklər fonunda investorlar ənənəvi müdafiə sektorlarından çox birbaşa müdafiə sənayesinə üstünlük veriblər. ABŞ-da aerokosmik və müdafiə şirkətlərinin səhmləri 2025-ci ildə orta hesabla 36%, Avropada isə 55% artıb. Avropanın yenidən silahlanma siyasəti bu sektora əlavə təkan verib.
Əksinə, bir çox klassik “təhlükəsiz” aktivlər investorları məyus edib. Kriptovalyutalar, o cümlədən bəzi investorların “rəqəmsal qızıl” adlandırdığı bitcoin, ili mənfi göstəricilərlə başa vurmağa hazırlaşır. İstiqraz bazarları da zəif il keçirib: qlobal dövlət istiqrazları dollar ifadəsində təxminən 1% dəyər itirib, ümumi gəlirlilik isə səhm bazarları ilə müqayisədə xeyli geri qalıb.
Səhm bazarları daxilində də müdafiə yönümlü strategiyalar üstün nəticə verməyib. S&P 500 indeksi 2025-ci ildə təxminən 15% artım göstərsə də, bu yüksəliş əsasən iri texnoloji şirkətlər və süni intellekt mövzusu hesabına baş verib. “Growth” tipli səhmlər “value” səhmlərini iki dəfədən çox üstələyib. Kommunal xidmətlər, səhiyyə və maliyyə sektorları müsbət dinamika göstərsə də, əsas indeksdən geri qalıb. Ən zəif nəticə isə istehlak malları sektorunda qeydə alınıb.
Valyuta bazarlarında da “təhlükəsiz liman” anlayışı tam işləməyib. Ənənəvi olaraq riskdən qorunma aləti sayılan Yapon yeni il ərzində dəyər itirib və real effektiv ifadədə təxminən 4% ucuzlaşıb. İsveçrə frankı isə nadir istisnalardan biri olaraq mövqeyini qoruyub. ABŞ dolları isə ilin ən gərgin geosiyasi dövrlərində belə zəifləyərək dollar indeksində təxminən 12% eniş nümayiş etdirib.
Bundan əlavə, bazar dalğalanmalarından qazanc əldə etməyə yönəlmiş volatillik strategiyaları da 2025-ci ildə gözləntiləri doğrultmayıb. Səhm, istiqraz və valyuta bazarlarında volatillik göstəriciləri ilin sonuna doğru aşağı səviyyədə qalıb.
Analitiklərin qənaətinə görə, 2025-ci il göstərdi ki, həddindən artıq ehtiyatlı mövqe tutmaq bazarlarda qazanc gətirməyib. İnvestorlar üçün əsas dərs ondan ibarət olub ki, qeyri-müəyyənlik və risklər fonunda belə ənənəvi “təhlükəsiz” aktivlər həmişə qoruyucu rol oynamır. 2026-cı il üçün isə bazarlar daha yüksək risk–mükafat balansı ilə yeni suallar qarşısında qalır
