Bakı, 8 sentyabr 2025 – Yay mövsümü başa çatdıqca, qlobal maliyyə bazarları sentyabr ayına həm ehtiyatlı nikbinlik, həm də artan risklərlə daxil olur. Tarixən qeyri-sabit ay olan sentyabr, bu il siyasi gərginliklər, mərkəzi bank qərarları və ticarət məsələləri ilə yadda qalacaq.
ABŞ-da Prezident Donald Trump-un Federal Ehtiyat Sistemi (Fed) üzvlərinə qarşı atdığı mübahisəli addımlar, o cümlədən Fed Qubernatoru Lisa Cook-un istefası, Fed-in müstəqilliyinə dair narahatlıqları artırıb. Bununla belə, Fed sədrinin yaxınlarda etdiyi çıxışda sentyabrın 16-17-də faiz dərəcələrinin endirilməsi ehtimalına işarə edilməsi bazarlarda müsbət reaksiya doğurub. Nəticədə Dow Jones 1.34%, S&P 500 1.47%, Nasdaq isə 1.95% artıb. Bu yüksəlişdə Nvidia və Amazon kimi texnologiya şirkətlərinin güclü maliyyə hesabatları önəmli rol oynayıb.
Avropa bazarlarında isə siyasi qeyri-müəyyənlik hökm sürür. Fransada baş nazirin qarşısında etimad səsverməsi gözlənilir və bu, hökumətin dağılması və büdcə prosesində gecikmələrə səbəb ola bilər. Digər tərəfdən, Britaniya Ali Məhkəməsinin avtomobil maliyyələşdirilməsi ilə bağlı verdiyi müsbət qərar, Lloyds Bankın səhmlərinin 8%-dən çox qalxmasına yol açıb.
Asiya-Sakit Okean regionunda isə Çin iqtisadiyyatı barədə məlumatlar ziddiyyətlidir: özəl sektorun istehsalat göstəriciləri artımı göstərsə də, rəsmi məlumatlar daralma əlamətləri verir. Buna baxmayaraq, Hindistan və Çin arasında diplomatik münasibətlərin yaxşılaşması regional gərginliklərin azalma perspektivini artırır.
Ticarət sahəsində ABŞ yeni tariflər tətbiq etməyə davam edir. Hindistanın Rusiyadan neft alışı səbəbilə idxalına 25% əlavə tarif qoyulub, İsveçrə isə 39%-ə qədər tariflərlə üzləşir ki, bu da valyuta və inflyasiya baxımından riskləri artırır. Eyni zamanda, Ukraynadakı müharibə və enerji infrastrukturuna yönələn hücumlar geosiyasi riskləri yüksək səviyyədə saxlayır.
İstiqraz bazarlarında isə dövlətlərin borclanmasının artması səbəbindən təzyiqlər davam edir. Yaponiyanın 30 illik istiqraz gəlirləri rekord səviyyəyə çatıb, Avropa istiqraz gəlirləri isə çoxillik zirvələrə yaxınlaşıb. ABŞ, Yaponiya və Almaniyada keçiriləcək uzunmüddətli istiqraz hərracları investorların diqqətindədir.
Ölkəmizdə isə sentyabrın 10-da Azərbaycan Mərkəzi Bankı faiz dəhlizinin parametrlərinə dair idarə heyətinin qərarını açıqlayacaq, bu da yerli maliyyə bazarlarında maraqla gözlənilir.
Ümumilikdə, sentyabr ayı tarixi üzrə qlobal fond bazarları üçün ən zəif aylardan biri sayılır və bu il də dəyişkənlik gözlənilir. Siyasi gərginliklər, mərkəzi bankın qərarlarının qeyri-müəyyənliyi və ticarət münaqişələri fonunda investorlar ehtiyatlı olmalı, qoruyucu investisiya strategiyalarını nəzərdən keçirməlidirlər.
