ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi (Fed) son aylarda siyasi təzyiqlərin artması ilə diqqət mərkəzinə düşüb. Reuters tərəfindən keçirilmiş iqtisadçılar sorğusuna əsasən, respondentlərin böyük əksəriyyəti Fed-in siyasi müstəqilliyinin təhlükə altında olduğunu bildirib. Bununla belə, iyul ayı üçün faiz dərəcələrinin endiriləcəyi gözlənilmir.
Trampın təzyiqləri artır – Powell hədəfdə
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Fed sədri Cerom Pauellə bağlı gündəlik tənqidləri artıq mərkəzi bankın qərarlarına birbaşa təsir etməyə başlayıb. Prezidentin fikrincə, Fed faiz dərəcələrini indirməklə tariflərdən qaynaqlanan inflyasiya risklərini azaltmalı idi.
İqtisadi göstəricilər göstərir ki, inflyasiya artımı artıq özünü istehlakçı səviyyəsində hiss etdirir və bu, Fed-in monetar siyasətinə təzyiqləri daha da gücləndirir.
Fed daxilində fikir ayrılıqları yaranıb
Federal Açıq Bazar Komitəsinin (FOMC) əksər üzvləri faizlərin sabit saxlanmasını dəstəkləsə də, Fed-in Tramp tərəfindən təyin olunmuş üzvləri — Kris Valler və Mişel Bouman — artıq iyul ayından etibarən faiz endiriminə başlanmasını müdafiə edirlər.
Maraqlıdır ki, Valler ötən həftə əgər Tramp təklif etsə, Fed-ə rəhbərlik etməyə hazır olduğunu da bəyan edib.
İqtisadçılar narahatdır: “Müstəqillik zəifləyir”
17–23 iyul tarixlərində keçirilmiş Reuters sorğusuna əsasən, iştirak edən 50 iqtisadçıdan 36-sı Fed-in siyasi təsirlərdən müstəqil olmadığına dair narahatlıq ifadə edib. Onlardan 10 nəfəri bu riski “çox ciddi” adlandırıb.
Rabobank-ın baş ABŞ strateqi Filip Marey bildirib:
“Fed-in daxilində konsensusa qarşı çıxan Bowman və Vallerin mövqeyi narahatlıq doğurur. Hazırda Fed siyasi paraliz vəziyyətindədir.”
Faiz endirimi sentyabrda mümkün görünür
Sorğuda iştirak edən 105 iqtisadçının hamısı iyulun sonunda keçiriləcək FOMC iclasında faizlərin dəyişməyəcəyini proqnozlaşdırıb. Bununla belə, respondentlərin 53%-i sentyabrda faiz endiriminin baş tuta biləcəyini deyib.
Hal-hazırda faiz dərəcəsi 4.25%-4.50% səviyyəsindədir və sonuncu dəfə 2024-cü ilin dekabrında endirilib.
İqtisadi yavaşlama davam edir
2025-ci ilin ikinci rübündə ABŞ iqtisadiyyatı 0.5% daralıb, bu isə 2024-cü ildəki 2.8% artımdan ciddi geriləmə deməkdir. Bu il üçün ümumi artım proqnozu 1.5%, gələn il üçün isə 1.6% səviyyəsindədir.
Fed-in qarşısında duran əsas sual isə Trampın 1 avqustdan qüvvəyə minəcək “qarşılıqlı tarif” siyasətinin iqtisadiyyata necə təsir edəcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliklərdir. Analitiklər hesab edirlər ki, bu tariflər həm inflyasiyanı artıra, həm də iqtisadi artımı zəiflədə bilər.
BBN.az analizi
ABŞ-da siyasi təsirlərin mərkəzi bank qərarlarına açıq şəkildə nüfuz etməsi, bazarlarda qeyri-müəyyənliyi artırır. Fed-in qərarları daha çox siyasi spekulyasiyalara səbəb ola bilər. Bu isə həm dolların, həm də qlobal bazarların davranışına birbaşa təsir edə bilər.
🔗 Mənbə:
Reuters – “US Fed independence under threat, say economists, but no one expects a July rate cut”, linkə keçid
Yazar: Indradip Ghosh
