Avropanın topdansatış təbii qaz qiymətləri iyulun əvvəlində müşahidə olunan kəskin artımlardan sonra, bazarların Yaxın Şərqdəki geosiyasi gərginliyi həzm etməyə çalışması ilə müəyyən dərəcədə stabilləşib. Hollandiyanın TTF (Dutch TTF) benchmark kontraktı 48 avro/MVt-saat səviyyəsinə yaxın ticarət olunur.
Bazarda vəziyyəti şərtləndirən amillər:
Geosiyasi qeyri-müəyyənlik: ABŞ və İran arasında münasibətlərin kəskinləşməsi, xüsusilə də “Hormüz boğazı” ilə bağlı risklər bazarda əsas təzyiq amili olaraq qalır. Qlobal mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükünün təxminən 20%-nin bu marşrutdan keçməsi, təchizat zəncirindəki hər hansı bir fasiləni enerji təhlükəsizliyi üçün kritik edir.
Diplomatik pozulmalar: İyun ayında Vaşinqton və Tehran arasında əldə olunan “qarşılıqlı anlaşma memorandumu”nun ABŞ tərəfindən dayandırılması bazarda ümidləri puça çıxarıb və qiymətlərin bir aylıq zirvələrə yüksəlməsinə səbəb olub.
Struktur etibarsızlığı: Avropanın Rusiyadan gələn boru kəməri qazından imtina etdikdən sonra qlobal LNG bazarına olan struktur asılılığı, regionu istənilən qlobal enerji şokuna qarşı həssas edir. Qış mövsümü öncəsi anbarların doldurulması prosesindəki ləngimələr və mövsümi ehtiyaclar qiymət volatilliyini artırır.
Makroiqtisadi təsirlər: Enerji daşıyıcılarının qiymətindəki yenidən artım, mərkəzi bankların inflyasiya ilə mübarizə səylərini çətinləşdirir və sənaye istehsalı xərclərinə mənfi təsir göstərir.
Qısaca desək, bazarlar hazırda “geosiyasi risk” ilə “tələb-təklif balansı” arasındakı tarazlığı tapmağa çalışır. Hərbi eskalasiyanın davam edib-etməyəcəyi və boğazın tranzit üçün nə qədər açıq qalacağı, yaxın dövrdə qiymətlərin trayektoriyasını müəyyən edəcək əsas amil olaraq qalır.
