Dünyanın iri bankları uzun illər davam edən “öz bazarına fokuslanmaq” strategiyasından tədricən uzaqlaşaraq yenidən beynəlxalq genişlənməyə üz tutur. Bankların xarici bazarlarda kreditləşməni artırması, yeni ölkələrə daxil olması və sərhədlərarası satınalmalara marağın yüksəlməsi qlobal bankçılıqda yeni mərhələnin başlandığını göstərir.
2008-ci il qlobal maliyyə böhranından sonra beynəlxalq şəbəkəyə malik olmaq banklar üçün üstünlükdən daha çox əlavə risk kimi qiymətləndirilirdi. Bir sıra iri maliyyə qurumları xarici əməliyyatlarını ixtisar etmiş və əsas diqqəti daxili bazarlara yönəltmişdi.
Lakin son dövrdə vəziyyət dəyişməyə başlayıb. İnvestorların beynəlxalq fəaliyyətə münasibətinin yumşalması və bankların kapital mövqelərinin güclənməsi iri maliyyə qurumlarına yenidən xarici bazarlarda böyümək imkanı yaradır.
Bu tendensiyanın konkret nümunələri artıq görünür. JPMorgan Böyük Britaniya və Almaniyanın pərakəndə bankçılıq bazarında mövqelərini genişləndirir. BNP Paribas Vyetnamın Techcombank bankında pay almaq imkanlarını nəzərdən keçirir. NatWest isə ABŞ-da nümayəndəlik açmaq üçün icazə əldə edib.
Sərhədlərarası kreditlərdə 1,7 trilyon dollarlıq artım
Bankların qloballaşmaya dönüşünü kredit göstəriciləri də təsdiqləyir.
Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankının məlumatlarına əsasən, 2026-cı ilin birinci rübündə bankların sərhədlərarası kreditlərinin həcmi 1,7 trilyon dollar artıb. İllik artım tempi isə 11,4% təşkil edib.
Əvvəlki rübdə də artım 11,5% səviyyəsində olmuşdu. Beləliklə, son iki rübdə qeydə alınan dinamika 2008-ci ilin ilk rübündən bəri ən yüksək göstəricilər sırasına daxil olub.
Bu rəqəmlər bankların beynəlxalq kreditləşmədə yenidən daha fəal mövqe tutduğunu göstərir.
İnvestorların “qlobal bank” modelinə münasibəti dəyişir
Dəyişiklik bankların bazar qiymətləndirilməsində də özünü göstərir.
Bir neçə ölkədə fəaliyyət göstərən UniCredit hazırda əsasən İtaliya bazarına fokuslanan Intesa Sanpaolo ilə müqayisədə gözlənilən maddi balans dəyəri göstəricisi üzrə cəmi 8% diskontla ticarət olunur. 2025-ci ildən əvvəl isə bu fərq 20% və daha çox idi.
Eyni zamanda, beynəlxalq və daha çox daxili bazara fokuslanan banklar üçün investorların tələb etdiyi kapital gəlirliliyi göstəriciləri də bir-birinə yaxınlaşıb. Hər iki qrup üzrə nəzərdə tutulan kapitalın dəyəri hazırda təxminən 10% səviyyəsində qiymətləndirilir.
Bu dəyişiklik investorların coğrafi diversifikasiyanı əvvəlki qədər böyük risk kimi görmədiyinə işarə edir.
Bank sektorunda yeni satınalma dalğası başlaya bilər
Yeni tendensiya Avropada sərhədlərarası bank birləşmələri və satınalmalarının artmasına da yol aça bilər.
2009–2024-cü illərdə bank sektorundakı birləşmə və satınalmalar əsasən ölkədaxili konsolidasiyaya və xarici aktivlərin satışına yönəlmişdi. İndi isə güclü kapital mövqeyinə malik iri bankların başqa ölkələrdə rəqiblərini satın alma ehtimalı yenidən gündəmə gəlir.
Bu baxımdan CaixaBank, Lloyds Banking Group və Intesa Sanpaolo kimi iri maliyyə qurumlarının gələcəkdə xarici bazarlarda böyük satınalmalara gedib-getməyəcəyi sektor üçün əsas suallardan birinə çevrilir.
Mövcud tendensiya davam edərsə, yaxın illərdə bank sektorunda rəqabət yalnız ayrı-ayrı ölkələrin daxilində deyil, beynəlxalq səviyyədə də güclənə bilər. 2008-ci il böhranından sonra geri çəkilən “qlobal bank” modeli yenidən səhnəyə qayıdır.
