Neft qiymətləri bir aylıq maksimumdan bir qədər geriləsə də, ABŞ-İran gərginliyi və Hörmüz boğazındakı vəziyyət enerji bazarını yüksək təzyiq altında saxlayır. Brent markalı neft ardıcıl ikinci həftəni ciddi bahalaşma ilə başa vurmağa hazırlaşır.
Asiya ticarətində Brent fyuçersləri 0,2% ucuzlaşaraq bir barel üçün 93,58 dollara, ABŞ-ın WTI markalı neftinin fyuçersləri isə 0,3% azalaraq 84,57 dollara düşüb. Buna baxmayaraq, neft qiymətləri son bir ayın ən yüksək səviyyələrinə yaxın qalır.
Brent bir həftədə 5%-dən çox bahalaşır
Cari həftə üzrə mənzərə isə tam fərqlidir. Brent nefti həftə ərzində 5%-dən çox bahalaşmağa doğru gedir. Bu, qiymətlərin ardıcıl ikinci həftə güclü yüksəliş göstərməsi deməkdir.
Bahalaşmanın əsas səbəblərindən biri ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranı nüvə razılaşmasına razı salmaq məqsədilə ölkəyə qarşı sərt iqtisadi sanksiyalar tətbiq edəcəyini bildirməsidir.
ABŞ maliyyə naziri Scott Bessent də bu mövqeyi təkrarlayaraq İranın “tarixdəki ən sərt sanksiyalarla” üzləşəcəyini açıqlayıb. Tramp, həmçinin İranı dəstəkləyən ölkələri ciddi iqtisadi nəticələrlə hədələyib.
Hörmüz boğazı neft bazarının əsas riskinə çevrilib
Bazarların diqqəti xüsusilə Hörmüz boğazındakı vəziyyətə yönəlib. ABŞ və İran arasındakı qarşıdurmanın mühüm nöqtəsinə çevrilən boğazdan kommersiya gəmilərinin keçidi müharibədən əvvəlki səviyyələrin yalnız kiçik bir hissəsində qalır.
İran isə iyunda imzalanmış ilkin sülh razılaşmasının şərtlərinə ABŞ əməl edənədək strateji su yolunu bağlı saxlamaq niyyətində olduğunu bildirib.
Hörmüz boğazındakı problemlərin davam etməsi Yaxın Şərqdən qlobal bazarlara neft tədarükünün pozulması riskini artırır. Bu isə qiymətlərin yüksək qalmasına səbəb olan əsas amillərdən biridir.
İran və Çin ABŞ-ın təhdidlərinə geri çəkilmir
İran Vaşinqtonun yeni iqtisadi sanksiyalarla bağlı xəbərdarlıqlarını böyük ölçüdə rədd edib. İran neftinin əsas alıcılarından biri olan Çin də ABŞ-ın təhdidlərinə oxşar münasibət göstərib.
Yeni sanksiyaların konkret olaraq hansı tədbirləri əhatə edəcəyi hələ aydın deyil. ABŞ artıq İranın neft ixracına məhdudiyyətlər tətbiq edib və ilin əvvəlində tətbiq olunan dəniz blokadasını da davam etdirir.
Beləliklə, neft qiymətlərində günlük geriləməyə baxmayaraq, ABŞ-İran qarşıdurması, yeni sanksiya təhlükəsi və Hörmüz boğazında tədarük riskləri bazarda bahalaşma təzyiqini qoruyur.
